Vrede vzw
De Russen komen
De EU staat op het punt een nieuw samenwerkingsakkoord met Moskou te tekenen; Polen ligt nog wel dwars. Maar de globaliseringsbeweging vanuit Rusland is volop aan de gang. De EU staat op het punt een nieuw samenwerkingsakkoord met Moskou te tekenen; Polen ligt nog wel dwars. Maar de globaliseringsbeweging vanuit Rusland is volop aan de gang.
Georges Spriet
In de discussies rond de overname van de grote staalreus Arcelor door het Indische Mittal Steel, kwam vanuit het management van Arcelor een tegenvoorstel. Het wilde namelijk in zee gaan met het Russische Severstal. Deze zaak werd echter afgeblazen. Intussen zien we nieuwe Russische initiatieven.
toenadering
Reeds in 2005 had Severstal 62% van het kapitaal verworven van de Italiaanse staalonderneming Lucchini voor 430 miljoen euro. Severstal heeft ook al enkele overnames in de States op haar actief. Met Arcelor hoopte ze een hoofdvogel te kunnen afschieten. Maar dat is dus anders uitgedraaid.
De staalovereenkomst van Severstal met Arcelor mag dan in het water zijn gevallen, in de sector blijven verdere pistes open. Zo zou de Russische staalindustrieel Novolipetsk investeren in Duferco, eigenaar van Forges de Clabecq.
De laatste maanden zijn er nog een heleboel punten van toenadering tussen Europese en Russische economische spelers. In september was er het akkoord tussen de Franse bankgroep 'Société Générale' en de Russische groep 'Interros'. De Fransen verhoogden hun aanwezigheid in het kapitaal van de Russische 'Rosbank', de bank van Interros. Hun aandeel verdubbeld nu naar 20% en het ligt in de bedoelingen om tegen eind 2008 tot de helft op te klimmen.
In oktober ondertekenden twee grote Russische aluminium producenten, Rusal en Sual, een fusieakkoord met de Zwitserse groep Glencore. De nieuwe entiteit wordt de nummer één van de wereld in deze sector, voor het Amerikaanse Alcoa en het Canadese Alcan. Sual wordt gecontroleerd door Viktor Vekselberg en zal 22% van de nieuwe structuur in handen hebben. Rusal, dat gecontroleerd wordt door een ander grote oligarch Oleg Deripaska, wordt voor 66% eigenaar, en Glencore neemt 12% voor zijn rekening. Ze kondigden een doelstelling af om jaarlijks 5,5 miljoen ton aluminium te prodcueren tegen 2010.
EADS
Volgens waarnemers zullen er nog fusies, overnames of kruisparticipaties volgen: in de verwerkingsindustrie, maar ook rond grondstoffen als koper en nikkel, en vooral in de sector van het titanium wat zeer belangrijk is voor de lucht- en ruimtevaart. Precies in deze luchtvaartsector is al een Russisch initiatief geweest. De tweede bank van Rusland, Vnesjtorgbank, heeft een participatie van 5% van EADS verworven. EADS is gekend als producent van Airbus, en is een belangrijke militair-industriële speler in Europa. Naar verluidt heeft de bank haar kans schoon gezien nu de aandelen van EADS behoorlijk laag genoteerd zijn, ten gevolge de leveringsproblemen die de onderneming ondervindt voor het A380 vliegtuig. Het Kremlin, dat de economische banden met Europese landen hoog op haar agenda heeft staan, sprak over de bedoeling dat Rusland een strategische aandeelhouder van EADS zou worden.
EADS is voor 15% eigendom van de Franse staat, voor 7,5% het Franse Lagardère, voor 22,23% van het Duitse Daimler-Chrysler. Omwille van problemen bij het Amerikaanse filiaal Chrysler zou Daimler denken aan een inkrimping tot 15% van het kapitaal van EADS. Geruchten doen de ronde dat de Duitse overheid, via de openbare bank Kfw dit verlies zou willen opvullen. Spanje heeft zo'n 5%, maar wil dit verdubbelen.
Anderzijds is EADS 'gekozen' als belangrijkste buitenlandse partner van de nieuwe openbare Russische onderneming voor lucht- en ruimtevaart, die verschillende constructeurs groepeert. EADS was al voor 10% aandeelhouder van de privé-contstructeur Irkout, een van de twee producenten van het Russische gevechtsvliegtuig Suchoi. Sommige kranten berichtten dat deze nieuwe Russische luchtvaartgroep de 5% van Vnesjtorbank zou overnemen in de toekomst.
Wat het titanium betreft lijkt Moskou zich concreet voor te bereiden. In september heeft de Russische openbare onderneming Rosoboronexport 41% van het kapitaal van de grootste titanium producent ter wereld, het Russische VSMPO-AVisma, opgekocht. Rosoboronexport heeft het monopolie op de Russische wapenexport, maar is tevens actief in de automobielsector met Avtovaz, en zoekt strategische allianties met het buitenland. Avtovaz spreekt met het Franse Renault over mogelijke allianties. VSMPO-Avisma levert vandaag 60% van het titanium dat Airbus nodig heeft, 40% voor wat Boeing betreft.
energie
Verder is er naturlijk ook de energiesector en dan voornamelijk wat het aardgas betreft. Moskou weet maar al te goed dat een aantal Europese klanten het gas duurder doorverkopen dan ze het aankopen in Rusland. Gazprom is er op uit om in die winstmarge te kunnen delen. Er zou dus een akkoord kunnen bedacht worden waarbij Rusland deelgenoot wordt van de distributie in Europa, en waarbij Europa deelgenoot zou kunnen worden van de exploitatie en het transport in Rusland. Althans dat is volgens commentaren de strategische optie die ter tafel ligt.
Nog in de energiesector zijn het Russische overheidsbedrijf, Rosenergoatom, en de Frans-Duitse onderneming Areva NP perspectieven aan het bestuderen voor een samenwerking in de zeer nabije toekomst. Het coördinatiecomité van de beide ondernemingen kwam recent bijeen op de nucleaire site van Volgodonskaja om er de balans op te maken van hun samenwerking en de mogelijke uitbreiding ervan. De vorige bijeenkomst had meer dan zes maand geleden op 4 maart in Avignon plaats gegrepen. De twee werken samen op het vlak van handelscontracten, wetenschappelijke en technische relaties, en in het programma Tacis.ii (Het Tacis-programma is een instrument van de Europese Unie. De instelling ondersteunt landen van de voormalige Sovjet-Unie (GOS) en Mongolië in de omschakeling naar een staatsvorm die gebaseerd is op democratie en markteconomie.)
Rosenergoatom is een overheidsstructuur die 31 nucleaire centrales beheert met een totale kracht van 23 242 megawatt.
Areva NP is een dochter van Areva en Siemens AG; en is wereldleider in het ontwerpen en bouwen van nucleaire centrales, levering van nucleaire brandstof, onderhoudsdiensten en moderniseringsactiviteiten. Het is fusie van 2001 tussen Framatome ANP en Siemens AG/KWU.
Nog altijd in de energiesector werd onlangs aangekondigd dat Gazprom de grote gasvoorraden van Sjtokman in de Barentszee zonder partner zal exploiteren. Daarbij werd gemeld dat de leveringen prioritair naar Europa zouden gaan. Gazprom had voordien vijf internationale ondernemingen gepréselecteerd – de Noren Statoil en Norsk Hydor, de Amerikanen ConocoPhilips en ChevronTexaco, en het Franse Total – maar met de genoemde beslissing keert Gazprom de rug toe aan de zogenaamde 'majors'.
Dat de voormalige Duitse kanselier, Gerhard Schröder, zijn politiek mandaat liet'overgaan' in het leiderschap van de Duits-Russische onderneming voor de nieuwe Ostsee-Gaspipeline, is gekend. Het incorperen van het Duitse Wintershall, dochter van BASF, in het Ostsee-consortium is intussen een feit, alsook de het inhalen van de Nederlandse Gasunie. Hiervan verwachten de Russen ook dat ze de leveringen naar Groot-Brittannië zal kunnen faciliteren.
relaties
Het is interessant ook deze informatie in het achterhoofd te hebben als het gaat om politieke gesprekken tussen Europa en Rusland. Het helpt ons beter te begrijpen waarom de Franse president Chirac meent dat we economie en mensenrechten moeten scheiden. Of het feit dat de Duitse kanselier Angela Merkel de openheid naar Rusland van haar voorganger niet in vraag stelt. Op de informele ontmoeting in Finland tussen de EU lidstaten en Rusland was Poetin de grote vedette, en kon zich een agressief taaltje permitteren ten opzichte van Georgië, zonder zich door de peetvaders van de 'Georgische democratie' te laten tegen spreken.
Wie zei het ook al weer: "It is the economy, stupid."ﾝ
Dit artikel staat in het novembernummer van Vrede. Het tijdschrift voor internationale politiek dat de globalisering beter helpt te begrijpen. Voor € 20,- hebt u een abonnement (prk 000-0956015-80)