Tijdens hun recente ontmoeting in het Witte Huis hebben Obama en Netanyahu met veel éclat hun liefde voor elkaar beleden. Kennelijk vormen beide functies – president van de VS en premier van Israël - twee delen van eenzelfde identiteit. Ze hebben mekaar nodig: de VS om hun geopolitieke positie te vrijwaren, Netanyahu om de zionistische elite aan de macht te houden. Zonder deze tweeling-band kan men moeilijk begrijpen dat het Witte huis Netanyahu's voornemen tot onderhandelen met de Palestijnen geloofwaardig acht.
Inderdaad, wat is een dergelijk aanbod waard, als tegelijkertijd de cultuurminister en Likoed-man Limor Livnat verklaart dat er eind september geen verlenging komt van de bouwstop voor nederzettingen? Een bouwstop die in feite alleen maar op papier bestond. Het bouwmoratorium van tien maanden is dan voor de zionisten definitief beëindigd.
Dit besluit van november 2009 heeft zijn naam niet werkelijk verdiend, omdat de al 3.000 afgeleverde bouwvergunningen voor de kolonies gewoonweg niet stop gezet werden. Vandaag is ongeveer 40 procent van de Westelijk Jordaanoever op de een of andere wijze bestanddeel is van nederzettingsprojecten. Hoe kan met een dergelijke zionistisch beleid van uitbreiding en landroof, nog van een leefbare Palestijnse staat spreken?
Onder deze omstandigheid kan de Palestijnse Autoriteit in Ramallah, bij onderhandelingen met Netanyahu alleen maar nog meer gezichtsverlies lijden bij de eigen bevolking. Wat voor zin heeft het om onder dergelijke voorwaarden aan de onderhandelingen te beginnen, om dan in september verontwaardigd de onderhandelingstafel te moeten verlaten wanneer de bouw en landroof in de nederzettingen in zijn volle omvang voortgezet wordt?
President Obama schaart zich achter de politiek van twee gezichten en drie schijnbewegingen van Netanyahu en verkoopt dit aan de buitenwereld als vooruitgang. Uiterst verbazingwekkend is dat. Of toch niet? Wie de houding van de VS gedurende de voorbije decennia van naderbij bekijkt zal inderdaad niet verwonderd opkijken. Obama zit met zijn Midden-Oosten beleid volledig in de lijn van zijn voorgangers. Washington heeft steeds zijn Midden-Oosten beleid bepaald volgens deze drie belangrijke assen: zijn imperiaal machtstreven veiligstellen, zijn positie als leidinggevende grootmacht in de regio blijven behouden, en zijn energiebevoorrading waarborgen. Deze drie doelstellingen heeft Obama nooit afgezworen, hij probeert ze op een andere, intelligentere manier te verpakken.
Denken we maar aan zijn rede in Cairo van 4 juni 2009, die als leidmotief de uitgestrekte hand naar de moslimwereld had en de indruk moest wekken dat Washington begrip heeft voor de legitieme belangen van de Palestijnen. Maar de morele autoriteit die hij met zijn woorden wilde tonen, kende tot nog toe geen omzetting in daadkracht en morele moed.
Ieder jaar - en dit sinds een halve eeuw - herdenken de Palestijnen op 30 maart de zionistische landroof en de verdrijving uit hun huizen door de oorlog van 1948. Hun hoop op een eigen staat en de schadeloosstelling of terugkeer van de vluchtelingen kan niet afgekocht worden met schone woorden en schaduwdansen. Dat zeggen ook zovele VN-resoluties.
Met andere woorden, wanneer Barack Obama de politieke consequenties van zijn missionair alfabet over begrip en vertrouwen niet durft of kan omzetten in praktisch beleid, dan wordt zijn betoog voor begrip en vertrouwen lege retoriek.
Of moet men de opgevoerde danspartij met Netanyahu eerder in verband zien met de verkiezing voor het VS-Congres in november van dit jaar? Om zich de gramschap van de joodse kiezers niet op de hals te halen, moet Obama Netanjahu wel het hof maken.
Onder deze omstandigheden wordt niet alleen de gedane belofte van grote ommekeer uitgehold, maar ook de rol van de VS als grootmacht in het Midden-Oosten. Bij de bevolkingen groeit het bewustzijn dat een dominante expansiepolitiek van Israël niet samen kan gaan met de belangen van de Arabische wereld. Eens komt de dag dat er gekozen zal moeten worden. Namelijk het recht van de Palestijnen op een eigen leefbare staat, of het verder dulden van de Israëlische inbezitneming van land voor de bouw van kolonienederzettingen? Beide tegelijkertijd zijn niet mogelijk.
President Obama verklaarde dat hij alles zal doen om de banden met Israël te versterken, en dat ze nooit verbroken mogen worden. “Want ze zijn een bestanddeel van de veiligheid en de strategische belangen van de VS in de regio, die beide volkeren nader tot elkaar brengt.”
De Vs hebben Israël nodig en Israël heeft de VS nodig. De Israëlische premier van zijn kant is immers aangewezen op de hulp van Washington. Netanyahu kan het zich niet veroorloven de Amerikaanse dollars en wapenleveringen te verliezen. Dit zou voor hem – en de Israëlische elite in het algemeen - een enorm probleem zijn. Anderzijds kan Obama zich niet permitteren om bij de aanstaande tussentijdse verkiezingen voor het Congres het risico te lopen van een nederlaag en de steun van de zionistische lobby te verliezen mochten de betrekkingen met Israel verzieken. De verkiezingskas van de Democraten heeft het geld van de zionistische lobby nodig om de electorale campagne te financieren en de Democraten hebben elke stem nodig om hun zetels te behouden. Daarom loofde de Amerikaanse president de Israëlische beslissing om de blokkade van de Gazastrook te versoepelen. Maar voor de Palestijnen in Gaza is hiervan in de realiteit nog steeds niet veel te merken. Volgens VN berichten zijn 8 op de 10 burgers aangewezen op de VN voedselbedeling, de medische situatie verkeert er in een desastreuze toestand, het is voor de VN onmogelijk om scholen en andere noodzakelijke instellingen terug op te bouwen.
Het behoort tot de sfeer van propaganda om in deze omstandigheden tijdens de danspartij in het Witte Huis van een diplomatieke doorbraak te spreken. Ook is het moeilijk om te weten over welke “drukkingmiddelen” Obama echt wil-durft-kan-mag beschikken om Netanyahu te verplichten vrede te sluiten na 60 jaar van conflict, landroof en uitdrijving van burgers.
Door zijn brutale oorlog tegen Gaza in 2009 en de piraterij in de internationale wateren tegen de humanitaire vloot van Turkse schepen heeft Israël opnieuw veel internationaal krediet verloren: op wereldvlak geraakt het land meer en meer geïsoleerd, en wordt het meer en meer met de vinger gewezen.
Ook onder de westerse politici klinkt de roep luider om Israël op zijn daden te oordelen en te veroordelen. Ook in de publieke opinie van de VS kunnen we een verbreding vaststellen van de kloof met het gevoerde Israëlische beleid. De verzwakking en bedreiging van de positie van Israël als belangrijke pion in de schaakpartij die de VS in de regio speelt, moet in het belang van de geopolitieke macht van de VS stop gezet worden en weer naar een hoger niveau kunnen worden getild.
Dat is dan ook een van de reden voor de danspartij in het havikennest van het Witte Huis. Men wil aan de Westerse bondgenoten duidelijk maken dat de danspassen voor de choreografie in het Midden-Oosten door Washington en Tel Aviv bepaald worden.
Antoine Uytterhaeghe.
