NR 437
januari
februari
maart
2016

Editoriaal

Het megalomane defensieplan van Vandeput

Eind december vorig jaar werd in het kader van het 'kerstakkoord' besloten door de federale regering om tegen 2030 maar liefst 9,2 miljard euro te investeren in Defensie. Dit ambitieuze en in tijden van besparingen totaal onrealistische plan zou vanaf de volgende legislatuur (2019) van kracht moeten gaan.

De 9,2 miljard euro zijn bestemd voor alle onderdelen van ons leger: land-, lucht- en zeemacht, maar ook (cyber)intelligence. "De afgelopen decennia daalde het defensiebudget voortdurend. Vandaag maken we een historische kentering en investeren we opnieuw in de toekomst van onze krijgsmacht”, stelde minister van Defensie Steven Vandeput na de voorstelling van het kerstakkoord. Dat het leger al decennia aan het besparen is, is simpelweg niet correct. Het is wel zo dat de stagnerende budgetten voor het leger al een heel aantal jaren niet meer geïndexeerd worden, daardoor wordt het in reële termen met een krimpend budget en proportioneel stijgende kosten voor personeel, werking en materiaal geconfronteerd. Net zoals in alle andere sectoren van de maatschappij werd in 2015 bespaard op Defensie door deze besparingsregering. Concreet bedroeg het Defensiebudget voor 2015, zonder de pensioenen, ongeveer 2,1 miljard euro. In 2014 had Defensie nog 2,4 miljard ter beschikking. Maar met de lancering van 'Horizon 2030', het nieuw strategisch plan voor Defensie zou deze trend vanaf de volgende legislatuur dus gekenterd worden. Tegen 2030 zou het Defensiebudget volgens dit plan zowaar verdubbeld moeten zijn.

Koopgekte

Vanaf 2019 zou elk jaar voor 800 miljoen aan investeringen voor nieuw materiaal uitgetrokken worden. Een groot deel van dat geld moet naar de aankoop van 34 nieuwe gevechtsvliegtuigen gaan – de eerste exemplaren zouden al tussen 2023 en 2028 geleverd worden. De regering voorziet daarvoor zo'n 3,5 miljard euro of 105 miljoen euro per gevechtsvliegtuig. Geen enkel van de vijf in aanmerking komende types gevechtsvliegtuigen zijn beschikbaar voor deze prijs en al zeker niet het type dat de voorkeur wegdraagt van Defensie: de F-35. Aan de hand van de bedragen die de Nederlandse Rekenkamer hanteert voor de aankoop van 37 F-35's, gaat het prijskaartje eerder in de richting van 120 tot 150 miljoen euro per stuk, en dat is dan nog zonder enige onderhoudskosten gerekend. Andere slokoppen in Horizon 2030 vormen de aanschaf van verkenningsdrones (550 miljoen euro), een tankervliegtuig en strategisch transporttoestellen (300 miljoen euro), artillerie en andere logistiek voor de landcomponent (1,9 miljard), nieuwe fregatten en fregathelikopters (meer dan 1 miljard euro), 6 nieuwe mijnbestrijdingsschepen (932 miljoen euro), enz. Verrassend is het budget dat het strategisch plan voor defensie voorziet voor de 'eventuele' aankoop van een raketdefensiesysteem: 588 miljoen euro. Het gaat om een batterij met 6 lanceerinstallaties, type patriot. Dit verlanglijstje oogt weinig realistisch.

Om de geplande investeringen in het materiaal te kunnen doen wil Vandeput het personeelsbestand drastisch afslanken en tegelijkertijd verjongen. “We kiezen voor een slankere en jongere organisatie, met een aangepast, modern personeelsbeleid en -statuut”, aldus de minister. “Ook in onze opdracht is er een verschuiving, naar ondersteunende missies en conflictpreventie”, merkt hij op. “Een overheid moet niet alles willen doen, maar zich focussen op haar kerntaken en die verantwoordelijk, efficiënt en kostenbewust uitoefenen.” Dat is verstandig opgemerkt, de vraag is wat zijn die kerntaken dan? In de eerste plaats is dat de collectieve veiligheid van de burgers garanderen.

NAVO

Het is duidelijk dat de legerhervormingen van Vandeput gericht zijn op de verhoging van het operationeel vermogen voor buitenlandse missies. Met deze oriëntatie wil Vandeput zich expliciet inschrijven in het interventiebeleid van de NAVO. Helaas hebben de opeenvolgende militaire interventies van deze organisatie bezwaarlijk een bijdrage geleverd aan de collectieve veiligheid. Integendeel, landen die in NAVO-verband hebben ingegrepen in Irak, Afghanistan en Libië hebben zichzelf een doelwit gemaakt voor terroristische groepen die deze interventies expliciet aanhalen als hun motivatie. Bovendien zijn de NAVO-missies ter plaatse ook rampzalig gebleken op humanitair vlak. Zowel in Afghanistan, Irak en Libië zijn de beoogde doelstellingen -vrede en stabiliteit- verre van gerealiseerd. De NAVO is een organisatie waarvan de houdbaarheidsdatum al lang overschreden is en die alle mogelijke veiligheidsuitdagingen militair wil verhelpen. De meeste van deze uitdagingen zijn echter niet militair van aard (sociaal-economische ongelijkheid, gevolgen van klimaatverandering, oneerlijk handelsverhoudingen, discriminatie van gemeenschappen,...) en behoeven dus een veel diverser instrumentarium. De NAVO draagt ook zelf bij tot de mondiale onveiligheid door een agressieve confrontatiepolitiek na te streven ten opzichte van Rusland (zie de huidige militaire opbouw aan de Russische grenzen). Verder houdt de NAVO overtuigd vast aan zijn strategische kernwapens, massavernietigingswapens die het tegenovergestelde van veiligheid belichamen, en dwingt het zijn lidstaten om hun Defensiebudgetten op te drijven tot 2% van hun BBP (in België zou dat een verdubbeling van het huidige budget betekenen zoals voorzien in Horizon 2030). Meer militaire uitgaven komen niet de collectieve veiligheid maar alleen wapenproducenten ten goede. Tenslotte ondermijnt de NAVO de mogelijkheid tot autonome beleidskeuzes op vak van buitenlands- en defensiebeleid en ondergraaft ze de rol van veiligheidsinstellingen zoals de VN en de OVSE die internationaal gedragen zijn.

Kortom, als men de aard van de mondiale veiligheidsdreigingen naast de effectiviteit en de benodigde middelen legt, blijkt investeren in een militaire interventiecapaciteit in het kader van de NAVO zoals voorgelegd in het Defensieplan van de regering, geen goede optie.





Tijdschrift 437 -  2016

Artikels in dit nummer

De erfenis van Winston Churchill

Foto: Cecil Beaton

Artikel

Winston Churchill, 'de grootste Brit aller tijden', liet een erfenis van globale conflicten en misdaden tegen de menselijkheid na. Zondag 24 januari 2016 was het de verjaardag van het overlijden van een van de meest bewierookte leiders in de Westerse wereld: Sir Winston Churchill.

di 23 feb 2016 - Garikai Chengu
Anti-terrorisme en burgerrechten in Frankrijk

Foto: Alex Proimos

Artikel

De huidige ontwikkelingen in de anti-terrorisme wetgeving zetten stevige druk op het precaire evenwicht tussen de instellingen die enerzijds de veiligheid en anderzijds de rechten van de burgers moeten garanderen.

di 23 feb 2016 - Marie Jeanne Vanmol
De geopolitiek van goedkope olie

Foto: Max Pixel

Artikel

De markt zou de planeet redden. Dat was tenminste wat de economisten die worstelden met het probleem van de klimaatverandering zeiden. Ze wezen erop dat de prijs van olie en natuurlijk gas zou stijgen naarmate de fossiele brandstoffen schaarser werden.

di 23 feb 2016 - John Feffer
© 2018 vrede vzw - website by