NR 442
april
mei
juni
2017

Editoriaal

De NAVO-weg loopt dood

De NAVO-bijeenkomst in Brussel op 25 mei is uiteindelijk een minitop geworden, maar daarom niet minder belangrijk. Drie C’s beheersten deze trans-Atlantische bijeenkomst: 'cash, capabilities, contributions'.

Zoals te verwachten viel, draaide de afgelopen top vooral rond de centenkwestie. VS-president Trump vindt dat zijn Europese collega’s behoorlijk in het krijt staan bij de NAVO omdat ze niet of onvoldoende werk maken van de budgettaire NAVO-normen. Op de top in Wales (2014) was afgesproken dat de NAVO-lidstaten er naar zouden streven om 2% van hun Bruto Binnenlands Product (BBP) te besteden aan defensie. De Belgische regering die daarmee instemmende was toen ontslagnemend. Hoewel de budgettaire impact van zo'n belofte enorm is, heeft het parlement zich niet kunnen uitspreken over deze beslissing. Momenteel spendeert België 0,9% van het BBP aan Defensie en in haar Strategische Visie voorziet ze een optrekking van dit percentage tot 1,3% tegen 2030 (een stijging van 3,9 naar 6,5 miljard euro).

Slechts 4 Europese NAVO-lidstaten halen momenteel de 2%-norm. Hoewel ze vloekt met de Europese begrotingsdiscipline en de bijhorende gevraagde offers van de bevolking, blijven de bondgenoten zich scharen achter deze norm. In de praktijk wil dat zeggen dat de Europese NAVO-lidstaten hun defensiebudgetten samen moeten optrekken met naar schatting 130 miljard euro extra. Nu al geven alle NAVO-leden samen 921 miljard dollar uit aan Defensie, wat meer is dan de helft van de wereldwijde militaire uitgaven.

Formeel is de 2%-norm een ‘streefdoel’. Washington vindt echter dat de norm effectief moet worden gehaald en heeft de druk op de bondgenoten opgevoerd. In Brussel is nu overeengekomen dat er jaarlijkse nationale plannen moeten worden opgesteld waarin de lidstaten moeten aantonen hoe ze hun NAVO-engagementen zullen nakomen. In een interview met het weekblad Knack, vlak voor de NAVO-top in mei, liet NAVO-secretaris-generaal Jens Stoltenberg er geen twijfel over bestaan dat de 2%-norm ernstig moet worden genomen. Op de vraag of de 1,3% van het BBP die de Belgische regering goedkeurde in haar Strategische Visie voor Defensie voldoende is, antwoordde Stoltenberg koudweg dat de regering beloofd heeft om 2% te halen. Het streefdoel is dus een effectieve norm geworden.

Trumps optreden tijdens zijn bezoek aan Brussel was behoorlijk arrogant. In zijn eigengereide stijl gaf hij zijn Europese collega’s een veeg uit de pan omdat ze niet genoeg spenderen aan Defensie. Dat zorgde voor zure oprispingen bij leiders als Angela Merkel, maar ook niet meer dan dat. Ook onder Europese regeringsleiders is de consensus immers gegroeid om de defensiebudgetten op te trekken. Dat hoeft niet noodzakelijk in NAVO-verband. De Europese Commissie kwam na de zomer van 2016 -nog voor de verkiezing van Trump- met het plan op de proppen om vanaf 2020, 500 miljoen euro belastinggeld te stoppen in militair onderzoek en ontwikkeling. Nu is militair onderzoek nog uitgesloten van de Europese onderzoeksprogramma’s. Er komt ook een gezamenlijk Europees defensiefonds met jaarlijks 5 miljard euro voor de gezamenlijke ontwikkeling en aanschaf van militaire uitrusting. Een groter militair budget en beter uitgeruste legers moeten helpen dreigingen af te wenden, zo luidt het. Maar hoe ernstig meent men dat als er grote hoeveelheden Europese wapens uitgevoerd worden naar de conflictgebieden vanwaar die dreigingen zouden uitgaan? Het is vooral de Europese wapenindustrie die wint bij het voorgestelde beleid. En die hield duidelijk mee de pen vast bij de opstelling van de belangrijkste beleidsdocumenten over veiligheid en defensie die de afgelopen jaren verschenen. Kortom, de militarisering van Europa voltrekt zich, met of zonder Trump.

Om de door de NAVO beoogde extra 130 miljard euro aan Europese defensie neer te kunnen tellen, kan men niet anders dan snoeien in de sociale zekerheid. Het Europa van de sociale crisissen en de hoge armoedecijfers moet dus betalen voor destabiliserende interventies en oorlogen in het buitenland terwijl de militaire industrie zich in de handen wrijft.

Op een parallelle NAVO-tegentop van de vredesbeweging hekelden meer dan 200 internationale deelnemers de groeiende militaire uitgaven. Ze discussieerden over strategieën om dit gevaarlijk proces stop te zetten. De uitdagingen zijn enorm, maar het is zeker dat het verzet alleen maar succesvol kan verlopen als het gedragen wordt door een breed front van sociale bewegingen. Het is immers in ieders belang dat de gezamenlijke middelen naar de sociale zekerheid, de internationale solidariteit of de bestrijding van de armoede en de klimaatopwarming gaan in plaats van naar militarisering. Daar liggen immers de echte bedreigingen voor de mens en onze planeet. Die 130 miljard euro zou daarbij meer dan welkom zijn.

 

Tijdschrift 442 -  2017

Artikels in dit nummer

Vijftig jaar straffeloze Israëlische kolonisatie
Artikel

Vijftig jaar al voert Israël straffeloos een kolonisatiepolitiek. Al even lang beloven de VN en de internationale grootmachten dat de Palestijnen er hun staat mogen vestigen

wo 19 jul 2017 - Ludo De Brabander
Het besturen van Madrid

Foto: Ahora Madrid

Artikel

Twee jaar geleden werd een linkse coalitie verkozen om de hoofdstad van Spanje te besturen. Vandaag is ze verwikkeld in een lastige strijd met de nationale regering.

wo 12 jul 2017 - Eoghan Gilmartin
Pre- en postrevolutionair Egypte, waar seksuele intimidatie een epidemie is

Cartoon: Doaa El-Adl

Artikel

Seksuele intimidatie is zes jaar na de Egyptische revolutie - waarin brood, sociale rechtvaardigheid en menswaardigheid geëist werden - nog steeds een groot maatschappelijk probleem in et land. Of werkte de revolutie alleen maar als escalerende factor?

wo 12 jul 2017 - Lisa De Buck
© 2018 vrede vzw - website by