NR 448
oktober
november
december
2018

Editoriaal

Migratie als inzet van de verkiezingen

Op 10 december ondertekenden 164 landen onder auspiciën van de Verenigde Naties het 'Global Compact for Safe, Orderly and Regular Migration' of het Migratiepact. België was een van de ondertekenaars, al kostte het premier Charles Michel wel zijn meerderheidsregering. Spelbreker was N-VA, die zich vooral bij monde van Theo Francken,Staatssecretaris voor Asiel en Migratie onder Michel I, luidkeels verzette tegen het pact.

Spelbreker is misschien niet het juiste woord. Het was net hét ultieme spel in de democratie -nl. de verkiezingen- die de N-VA aanzette om de hielen in het zand te duwen. Het VN-migratiepact valt nochtans niet uit de lucht. Er ging een onderhandelingsproces van bijna 2 jaar aan vooraf waar N-VA als regeringspartij ten volle aan participeerde. In naam van de voltallige regering kon premier Michel de Algemene Vergadering van de VN op 27 september nog meedelen dat België positief stond tegenover het Migratiepact. Na de gemeenteraadsverkiezingen van 14 oktober bleek de N-VA echter plots een andere mening toegedaan. Het is een publiek geheim dat het recente electorale succes van het extreemrechtse Vlaams Belang, veelal ten nadele van de N-VA, daar zeker voor iets tussen zit. Spoedonderhandelingen en een parlementair expertenpanel ten spijt, hield N-VA voet bij stuk. Indien Michel zijn plan doorzette om naar Marrakesh te trekken -waar het Migratiepact formeel zou worden goedgekeurd- dan zou de N-VA uit de regering stappen. En zo geschiedde.

In mei 2019 komen er alweer verkiezingen aan, ditmaal Europese, en via profilering rond het Migratiepact dacht de N-VA haar electorale campagne waarschijnlijk vroeg in te zetten. In de week voor Michel zou afreizen naar Marrakesh, lanceerde de N-VA een online-campagne die alleen maar als wansmakelijk omschreven kan worden. Deze zogenaamde poging om uit te leggen aan het publiek waarom de partij het pact niet mee kon ondertekenen, maakte gebruik van totaal onware slogans en suggestieve beelden. De campagne werd na amper een paar uur alweer offline gehaald, maar ze is alleszins niet op vijf minuutjes in elkaar gebokst en belandde niet per ongeluk op het internet. De campagne toont het ware gelaat van de N-VA wat vluchtelingen en migratie betreft. Ze past gerust in het rijtje van (extreem)rechts-populistische Europese partijen als die van pakweg Wilders (Nederland), Salvini (Italië) en Orban (Hongarije). Het feit dat het Vlaams Belang de exacte beelden en beweringen van de N-VA-campagne recupereerde, zegt genoeg.

Iets meer dan een dozijn landen weigerden het VN-migratiepact goed te keuren. Trump stelde zich consequent op en liet de VS zelfs niet participeren aan de onderhandelingen. Net als de N-VA vonden ook de regeringen van bijvoorbeeld Oostenrijk, Polen, Tsjechië, Kroatië, Bulgarije, Estland, Australië, Israël, Chili en Zwitserland het electorale risico uiteindelijk te groot om het Migratiepact te ondertekenen. Officieel maken zij bezwaar tegen het feit dat het pact de nationale soevereiniteit in het gedrang brengt. In werkelijkheid, willen deze doorgaans rechtse en/of populistische regeringen geen enkele belemmering voor een hard en vaak onmenselijk beleid tegenover migranten. Buiten beschouwing gelaten dat al deze landen zonder problemen economische, handels-, financiële en militaire verdragen erkennen die de nationale soevereiniteit effectief aantasten, kan de VN via dit pact geen migratiemaatregelen opleggen aan nationale regeringen. Het is bovendien niet eens bindend – een feit dat door de VN herhaaldelijk en tot op het zielige af benadrukt werd in de aanloop naar de top in Marrakesh in een poging om twijfelende landen te overhalen.

Het is belangrijk om aan te stippen dat het Migratiepact zich alleen concentreert op migranten, niet op vluchtelingen. Het is een internationaal kader voor samenwerking dat in de eerste plaats veilige en reguliere migratie wil faciliteren, wat in de praktijk vaak neerkomt op het kanaliseren van de migratie in functie van de noden van de arbeidsmarkt of de belangen van de bedrijfswereld. Dat er in het pact niet verwezen wordt naar de bestaande bindende internationale overeenkomsten wat rechten van migrantenarbeiders betreft, is een veeg teken. Het pact heeft het ook over 'irreguliere migratie' (de controversiële omschrijving 'illegale migratie' werd uit de tekst geweerd). Het belangrijkste positieve punt van het Migratiepact is dat het 'irreguliere migranten' basisrechten toekent. Langs de andere kant legt het staten ook absoluut niets in de weg om de zogenaamde 'irreguliere immigratie' te bestrijden. Hoewel het pact meermaals expliciet verwijst naar de mensenrechten, sluit het de opsluiting van migranten niet uit. Het stelt louter dat “detentie een laatste redmiddel is”. De tweede doelstelling van het Migratiepact luidt: “het minimaliseren van de nadelige krachten en structurele factoren die mensen dwingen hun land van herkomst te verlaten”. Wat nadelige krachten en structurele factoren betreft zwijgt de tekst in alle talen over het ontwrichtend landbouw-, handels- en schuldenbeleid van het Westen, de militaire interventies en de grootschalige wapenhandel, enz. Klimaatverandering en armoede worden wel erkend als oorzaken van migratie. Hoewel het Migratiepact op vele vlakken weinig concreet is, blijft de noodzaak aan internationale samenwerking op dit vlak onontbeerlijk. Het pact kan daarbij dienen als basis voor een meer systematisch VN-overleg over dit thema, dat tot concretere en bindende bepalingen moet leiden.





Tijdschrift 448 -  2018

Artikels in dit nummer

Trump probeert op zijn beurt Iran te breken

Foto: The White House via The White House Flickr

Artikel

In twee fazen, op 6 augustus en op 4 november 2018, stelde de Amerikaanse president Donald Trump alle sancties die ooit door de Verenigde Staten werden uitgevaardigd tegen Iran, het olierijke land aan de Perzische Golf, weer in.

do 20 dec 2018 - Paul Vandenbavière
Brazilië: een blik vanuit de favela

Foto: Fabio Rodrigues Pozzebom/Agencia Brasil (https://www.flickr.com/photos/fotosagenciabrasil/35164639435/)

Artikel

De tijd ging er heel veel media-aandacht naar Brazilië met de verkiezing van de extreemrechtse Bolsonaro als nieuwe president. Het imago van het tropische land, dat bij veel mensen tot de verbeelding spreekt, kreeg een zware deuk.

wo 09 jan 2019 - Pol Dhuyvetter
Artikel

Het is alweer 10 jaar geleden dat banken massaal gered werden van hun eigen roekeloosheid. Hoewel we als burger en belastingbetaler het gedereguleerd financieel systeem overeind hielden, hebben we als samenleving nog altijd maar weinig controle over onze banken.

do 10 jan 2019 - Frank Vanaerschot
© 2019 vrede vzw - website by