NR 450
april
mei
juni
2019

Editoriaal

Nood aan een sociaal Europa

26 mei was opnieuw een zwarte zondag. Tijdens de verkiezingen van 2014 leek het Vlaams Belang op sterven na dood, gedecimeerd tot 3 zetels. De N-VA had de partij op de rechterflank grotendeels opgeslokt. Maar de remonte van de extreemrechtse partij tijdens de jongste verkiezingen is ongezien. Met 18 zetels is ze de 3de partij geworden in het federaal parlement (na N-VA en PS).

26 mei was opnieuw een zwarte zondag. Tijdens de verkiezingen van 2014 leek het Vlaams Belang op sterven na dood, gedecimeerd tot 3 zetels. De N-VA had de partij op de rechterflank grotendeels opgeslokt. Maar de remonte van de extreemrechtse partij tijdens de jongste verkiezingen is ongezien. Met 18 zetels is ze de 3de partij geworden in het federaal parlement (na N-VA en PS).

De N-VA verloor weliswaar ten opzichte van 2014, maar samen met het Vlaams Belang is het rechts nationalisme dat van migratie een belangrijk verkiezingsthema maakte, op een haar na goed voor bijna de helft van de Vlaamse stemmen (58 van de 124 zetels in het Vlaams parlement). Het contrast met Brussel en Wallonië is groot. Daar is heel links gestemd en komt extreemrechts niet aan de bak. Ecolo komt op 13 zetels (+7) en de PTB stijgt spectaculair van 2 naar 12 zetels! Verder hebben de klassieke partijen aan beide kanten van de taalgrens moeten inleveren.

Het partijpolitieke landschap werd niet alleen in België behoorlijk door elkaar geschud. In de Europese verkiezingen eind mei verloren de 2 grootste fracties van het Europees Parlement -de Europese Volkspartij (dat de CD&V, maar ook het extreemrechtse Fidesz van de Hongaarse premier Orbán omvat) en de Progressieve Alliantie van Socialisten en Democraten (waar de sp.a in zetelt)- hun gezamenlijke meerderheid. Tot nu toe controleerden ze beiden het Europees Parlement, maar voortaan zullen ze steun nodig hebben van andere fracties om de aanstelling van Commissieleden en wetgeving door te kunnen duwen. De Groenen/Europese Vrije Alliantie en de liberale Renew Europe (voordien ALDE, waar de Open-VLD toebehoort) boekten een winst van respectievelijk 23 en 37 zetels (en komen op 75 en 106 zetels). Ze zijn voortaan de ‘kingmakers’, die de grote 2 kunnen depanneren.

En dan is er ook de vooruitgang op Europees niveau van populistisch en extreemrechts, georganiseerd in 3 fracties. Identiteit en Democratie (ID) wordt de 5de grootste fractie (73 zetels). Ze omvat partijen als Lega van Matteo Salvini, het Vlaams Belang (met 3 zetels, +2), het Franse Rassemblement National, het Duitse Alternative für Deutschland en de Oostenrijkse FPÖ. De fractie van de Europese Conservatieven en Reformisten (ECR) waartoe de Spaanse neofascistische partij VOX en het nieuw rechtse Nederlandse Forum voor Democratie van Thierry Baudet behoren, verliest wat van zijn pluimen, maar telt nog altijd 61 zetels. De N-VA heeft er na lang zoeken voor gekozen om zich bij de ECR aan te sluiten. De 3de rechtse fractie, het populistische Europa voor Vrijheid en Directe Democratie, zal ontbonden worden als de Britten met Nigel Farage en zijn Brexitpartij de Europese Unie verlaten. De Europese verkiezingen piloteerden radicaal rechtse en anti-Europese partijen tot de grootste nationale formaties in Italië, Frankrijk, Polen, Hongarije en Groot-Brittannië.

Wat deze partijen vooral verenigt is hun positie over migratie en de Europese identiteit. Ze willen de grenzen zoveel mogelijk gesloten houden en de natiestaten opnieuw versterken. Maar over veel andere thema’s zoals milieubescherming, economie en sociaal beleid kunnen ze onderling behoorlijk verschillen. De voorloper van ID stemde in de afgelopen legislatuur in bijna een derde van de gevallen verdeeld (ter vergelijking bij de Groenen was dat maar 5%). De verdeeldheid vermindert hun impact. Maar dat maakt de ruk naar rechts niet minder verontrustend. Europa heeft zich tot nu redelijk onmachtig opgesteld rond het thema migratie en heeft zich beperkt tot een streng grensbeleid en (onsuccesvolle) verdeelsleutels om de mensen met migratieachtergrond evenwichtiger te verspreiden over de EU-staten. (De door radicaal rechts gedomineerde regeringen van Polen, Hongarije en Tsjechië willen absoluut niets weten van zo'n verdeelsleutel, maar het Italiaanse Lega is dan weer voorstander.) Het is afwachten, maar binnen de EU lijkt er geen debat te bestaan over het nemen van afdoende maatregelen om er voor te zorgen dat mensen niet meer hoeven te vluchten en dat degenen die recht op asiel hebben langs legale wegen binnen geraken. Het Europees beleid beperkt zich tot symptoombestrijding. Zowel het wapenhandelbeleid als het algemene handelsbeleid heeft weinig oog voor de menselijke gevolgen ervan buiten Europa – gevolgen die migratie drijven.

Ook intern laat het strikte neoliberale begrotingsevangelie maar weinig ruimte voor een beleid op mensenmaat. Mensen vrezen voor hun bestaanszekerheid en rechtse populisten wijzen nieuwkomers met de vinger als de oorzaak van alle kwaad. Om de EU als politiek project te redden, moeten de ogen dringend opengaan. De EU is te lang vooral een (neoliberaal) economisch project gebleven en heeft te weinig oog voor de menselijke noden. In plaats van een militair interventiebeleid dat een vluchtelingenstroom veroorzaakt, is de tijd rijp voor een vredesbeleid, dat werk maakt van de menselijke veiligheid (politiek, sociaal, economisch, ecologisch en cultureel). De huidige tendens tot normalisering van extreemrechts (door er bijv. regeringscoalities mee te vormen) is verwerpelijk en gevaarlijk – de huidige politieke elite moet dringend zijn kennis van de Europese geschiedenis eens oppoetsen.

 

 

 

Tijdschrift 450 -  2019

Artikels in dit nummer

Het criminaliseren van solidariteit

Foto: Ethan Doyle White

Artikel

Onder de Europese burgers die door de politie gearresteerd, aangeklaagd of 'lastiggevallen' worden voor het steunen van migranten, bevinden zich bejaarde vrouwen, priesters en brandweermannen. Het afgelopen anderhalf jaar steeg hun totaal aantal scherp.

vr 28 jun 2019 - Soetkin Van Muylem
20 jaar na de bombardementen op Joegoslavië

De Kosovaarse president Hashim Thaci, Koch / MSC

Artikel

In maart 2019 was het de 20ste verjaardag van het begin van de NAVO-bombardementen op de federale republiek Joegoslavië.

ma 15 jul 2019 - Georges Berghezan
VS en Iran op ramkoers
Artikel

Onder zware economische druk, een verbreking van de afspraken door de VS, een hernieuwd sanctieregime, een gebrek aan internationale steun en voortdurende provocaties van de VS en bondgenoten, kondigde Iran eind mei aan dat het zich gradueel zal terugtrekken uit het Nucleair Akkoord.

vr 21 jun 2019 - Pieter Teirlinck
© 2019 vrede vzw - website by