Onmenselijke massavernietigingswapens?

Hiroshima en Nagasaki leerden ons dat één kleine atoombom in staat is om in een fractie van een seconde vele tienduizenden mensen te verpulveren, te verassen en dood te stralen. Tienduizenden blijven zwaar gekwetst achter, met open breuken, brandwonden en sluipende stralingsziekten.

Zelfs wanneer een militair doelwit geviseerd wordt, dan maakt de aard van de effecten van een atoomexplosie het onmogelijk om burgers of civiele infrastructuur (oogsten, graslanden, visgronden, drinkwatervoorraden, dorpen, steden,...) ongeschonden te laten.   

Atoomwapens zijn de meest krachtige, de meest vernietigende massavernietigingswapens die ooit ontwikkeld werden. De effecten ervan zijn noch in ruimte, noch in de tijd te controleren en treffen zonder onderscheid zowel burgers als militairen. 

Een beperkte kernwapenoorlog zou een gigantisch effect hebben op het klimaat: miljoenen tonnen rook in de stratosfeer blokkeren het zonlicht voor jaren met een grote temperatuursdaling, misoogsten en massale sterfte als gevolg.  

Een oud probleem?

De wereld maakte kennis met kernwapens toen de Verenigde Staten in 1945 de Japanse steden  Hiroshima (6 augustus)  en Nagasaki (9 augustus) van de kaart veegde. In Hiroshima alleen al werden zo'n 90.000 mensen onmiddellijk gedood. Sindsdien werden in totaal meer dan 128.000 kernkoppen geproduceerd, waarvan naar schatting 98% door de VS en Rusland samen.

Welke landen hebben kernwapens?

Vandaag hebben negen landen hebben samen nog zo'n 26.000 kernwapens. De VS en Rusland zijn absolute koplopers, goed voor samen 90% van het totale aantal kernwapens. Sinds het hoogtepunt van de Koude Oorlog is het totale aantal kernwapens sterk teruggebracht, maar nog steeds is een kleine fractie van het bestaande kernwapenarsenaal voldoende om de wereld verschillende malen te vernietigen.

Actueler dan ooit?

”Het gevaar voor een kernoorlog is nog nooit zo groot geweest als vandaag.” 

(Mohamed ElBaradei, voormalig hoofd van het Internationaal Atoomenergie Agentschap IAEA)

De 5 permanente leden van de VN Veiligheidsraad (VS, Rusland, China, VK, Frankrijk) behouden hun kernwapens en werken aan de modernisering er van. De NAVO beschouwt kernwapens nog steeds als essentieel voor haar veiligheid.

Kernwapens worden steeds meer gezien als een 'gewoon' wapen, met een rol in reële aanvalscenario's, meer dan als afschrikking. 

Sommige staten zien hun kernwapens als onmisbaar voor hun status van regionale macht, of als onmisbaar om zich te beschermen tegen de grootmachten. Sinds het Non-Proliferatie Verdrag van kracht werd in 1970, hebben naast de 5 'officiële' kernmachten ook India, Pakistan, Israël en Noord-Korea kernwapens ontwikkeld. Van Iran wordt gevreesd dat ze binnen afzienbare tijd de technologie en knowhow bezit om kernwapens te maken. 

Bovendien is het niet ondenkbaar dat kernwapens of nucleair materiaal in de handen vallen van terroristen.

Het wordt dus hoog tijd om werk te maken van nucleaire ontwapening.

Non-Proliferatie Verdrag wat is dat?

In 1970 werd het Non-Proliferatie Verdrag (NPT) van kracht. Dat moest de verdere verspreiding van kernwapens tegengaan. Het stoelt op drie basiselementen:

1.Ontwapening: kernwapenstaten verbinden zich er toe nucleair te ontwapenen. 

2.Non-proliferatie: in ruil daarvoor beloven niet-kernwapenstaten geen kernwapens te verwerven. 

3.promotie civiel gebruik: alle staten hebben het recht nucleaire technologie te verwerven voor civiel energiegebruik.

Einddoel van het NPT is volledige nucleaire ontwapening. Van dat laatste is totnogtoe weinig terechtgekomen; kernwapenlanden gebruiken het NPT vooral om andere landen op de vingers te tikken als gedacht wordt dat ze aan kernwapens werken. Israël, Pakistan en India hebben het verdrag nooit ondertekend. Noord-Korea trok zich in 2003 uit het verdrag terug.

Op de NPT herzieningsconferentie van 2010 werd beslist om in 2012 een internationale conferentie te organiseren over een massavernietigingswapenvrije zone in het Midden-Oosten. De conferentie vond niet plaats.

Kernwapens zijn illegaal?

In 1996 oordeelde het Internationaal Gerechtshof van Den Haag, dat “de dreiging met of het gebruik van atoomwapens in het algemeen, strijdig zijn met het internationaal humanitair recht.” 

Kernwapens maken immers geen onderscheid tussen burgers en militairen, en brengen onnodig lijden toe. Landen die kernwapens hebben, of die er op hun grondgebied hebben, lappen dus het internationaal recht aan hun laars.

Kernwapens in België?

Officieel wordt “noch bevestigd, noch ontkend” dat in België kernwapens liggen, maar intussen is het een publiek geheim dat op de luchtmachtbasis van Kleine Brogel een 20-tal B61-kernwapens liggen. Dit werd onlangs nogmaals bevestigd in uitgelekte Wikileaksdocumenten. 

Eén B61-kernbom heeft een potentiële kracht van 14 maal de bom op Hiroshima. Het zijn Amerikaanse kernwapens, hier gestationeerd in het kader van de nucleaire strategie van de NAVO. Ze worden bewaakt door Amerikaanse soldaten, maar Belgische F-16 piloten worden getraind om ze te in te zetten. België neemt daarmee haar rol op in de nucleaire doctrine van de NAVO. 

In 2005 stemden Kamer en Senaat  resoluties  die concrete stappen vragen om de kernwapens uit Kleine Brogel weg te halen, als eerste stap naar wereldwijde nucleaire ontwapening. Tot nu toe legde de regering die resoluties koppig naast zich neer.

Kernwapens in Europese NAVO-landen?

Is een kernwapenvrije wereld mogelijk?

Ontwapening en non-proliferatie zijn de twee zijden van een zelfde medaille. VN-secretaris Ban Ki-Moon noemt de doctrine van nucleaire afschrikking besmettelijk: zo lang sommige landen hun kernwapens zien als de hoeksteen van hun verdediging, worden ontwapeningsprocessen geblokkeerd en blijft de verleiding voor andere landen om bij de nucleaire club te horen groot.

Uiteraard vraagt totale nucleaire ontwapening tijd. Er moet een kalender worden afgesproken die stap per stap naar totale nucleaire ontwapening leidt. Hoe zo'n stappenplan er concreet uit zou kunnen zien, wordt beschreven in de Nuclear Weapons Convention. De kernwapens moeten verdwijnen, we hebben geen andere keuze.