Op 29 oktober 2026 heeft de Eerste Commissie van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties (AVVN) voor het vierde jaar op rij een resolutie over autonome wapensystemen aangenomen. Resolutie L.37 roept het Verdrag inzake Bepaalde Conventionele Wapens (CCW) op om over te gaan tot onderhandelingen over een instrument inzake autonome wapensystemen (AWS) en benadrukt de noodzaak om het volledige scala aan uitdagingen en bezorgdheden dat uitgaat van deze killer robots aan te pakken.

De Eerste Commissie uitte haar bezorgdheid over de “negatieve gevolgen en impact van autonome wapensystemen op de internationale vrede en veiligheid, waaronder het risico op een opkomende wapenwedloop, het verergeren van conflicten en humanitaire crisissen, verkeerde inschattingen, het verlagen van de drempel voor conflicten en de escalatie ervan, en proliferatie, onder meer naar niet-gemachtigde ontvangers en niet-statelijke actoren.”

De uitslag van de stemming over Resolutie L.37 was 163 staten vóór, vijf tegen en negen onthoudingen.

De resolutie werd ingediend door Oostenrijk en een groep van 34 mee-indienende staten* (waaronder België, nvdr). De inleidende paragrafen van de resolutie vestigen de aandacht op de “ernstige uitdagingen en bezorgdheden die nieuwe en opkomende technologische toepassingen op militair gebied met zich meebrengen, met inbegrip van toepassingen die verband houden met artificiële intelligentie en autonomie in wapensystemen, ook vanuit humanitair, juridisch, veiligheids-, technologisch en ethisch oogpunt”. Daarnaast benadrukt de resolutie “het belang van de rol van de mens bij het gebruik van geweld om verantwoordelijkheid en verantwoordingsplicht te waarborgen en van de naleving van het internationaal recht door staten.”

De resolutie verwijst ook naar “de oproepen van de secretaris-generaal om onderhandelingen aan te vatten over een juridisch bindend instrument inzake autonome wapensystemen, in overeenstemming met een tweeledige aanpak van verbodsbepalingen en regelgeving”. Daarnaast benadrukt ze “de urgentie om vooruitgang te boeken met de regulering van autonome wapensystemen”.

In de operationele paragrafen roept de resolutie de Hoge Verdragsluitende Partijen bij het Verdrag inzake Bepaalde Conventionele Wapens (CCW) op om over te gaan tot onderhandelingen over een instrument inzake autonome wapensystemen, voortbouwend op de reeks elementen en andere mogelijke maatregelen voor een dergelijk instrument die ontwikkeld zijn door de Groep van Regeringsdeskundigen (GGE).

De resolutie benadrukt verder “dat een alomvattende en inclusieve multilaterale aanpak vereist is om het volledige scala aan uitdagingen en bezorgdheden die autonome wapensystemen met zich meebrengen aan te pakken, met inbegrip van de beschouwing van juridische, technologische, ethische, humanitaire en veiligheidsperspectieven, teneinde de internationale vrede en veiligheid te waarborgen […]”.

In aanloop naar de stemming over de resoluties tijdens de Eerste Commissie legde Ierland vorige week een gezamenlijke verklaring af in naam van 52 staten uit verschillende regio’s. Daarin werden de consensus-elementen van de GGE omschreven als “een solide en toereikende basis” voor een mandaat om over een instrument te onderhandelen. De ondertekenende landen verklaarden dat zij bereid waren om in november, tijdens de Zevende Toetsingsconferentie van het Verdrag inzake Bepaalde Conventionele wapens, in te stemmen met een “ambitieus onderhandelingsmandaat”. In de verklaring werden de Hoge Verdragsluitende Partijen bij de CCW opgeroepen om deze logische volgende stap te zetten, “gezien de urgentie van de kwestie”.

Voor een gedetailleerder overzicht van de besprekingen tijdens de Eerste Commissie verwijzen we naar de wekelijkse edities van ‘First Committee Monitor’ (‘Reaching Critical Will’).

De staten bleven tijdens de Eerste Commissie van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties uiteenlopende bezorgdheden uiten en oproepen tot actie met betrekking tot autonome wapens. Dit onderstreept de grote belangstelling om deze cruciale kwestie op multilateraal niveau aan te pakken.

Over iets meer dan twee weken zullen de staten tijdens de Toetsingsconferentie van de CCW (16 tot 20 november) beslissen welke volgende stappen ze zullen zetten om autonome wapens aan te pakken. Voor Stop Killer Robots is op dit moment alleen de start van onderhandelingen, met een strikt vastgelegde tijdsduur, over nieuwe internationale rechtsregels om deze systemen aan banden te leggen, aanvaardbaar.

De internationale gemeenschap moet de gelegenheid van de Toetsingsconferentie aangrijpen om de automatisering van het doden af te wijzen en een betekenisvolle menselijke controle over het gebruik van geweld te waarborgen, door middel van specifieke verbodsbepalingen en regelgeving.

Stop Killer Robots roept alle staten op om tijdens de Toetsingsconferentie een mandaat te steunen voor onderhandelingen over een aanvullend Protocol bij de CCW over autonome wapensystemen, waarover de onderhandelingen binnen één jaar -tegen eind 2027- afgerond moeten zijn.

Staten moeten met moed en overtuiging optreden om digitale ontmenselijking aan te pakken en een betekenisvolle menselijke controle over het gebruik van geweld te waarborgen.

*Staten die Resolutie L.37 mee indienden: Armenië, Oostenrijk, Bangladesh, België, Brazilië, Kameroen, Cabo Verde, Colombia, Costa Rica, de Dominicaanse Republiek, Ecuador, Egypte, Fiji, Guatemala, Honduras, Ierland, Kazachstan, Kiribati, Libanon, Liechtenstein, Malta, Mexico, Nieuw-Zeeland, Nigeria, Palestina, de Filipijnen, San Marino, Senegal, Sierra Leone, Sri Lanka, Zwitserland, Panama, Trinidad en Tobago en Vanuatu.

Op dinsdag 24 november organiseert Vrede een Vredescafé over het militair gebruik van artificiële intelligentie. Deskundigen gaan dieper in op vragen als: Wat betekent AI in een militaire context? Welke militaire toepassingen van AI zijn er vandaag al in gebruik? Welke ethische en humanitaire gevolgen heeft het militair gebruik van AI? Bestaat er een juridisch kader en waar liggen de grenzen? Leidt AI tot een nieuwe geopolitieke wapenwedloop en welke gevolgen heeft dat voor de internationale machtsverhoudingen? Meer info vind je in de kalender.