De wind steekt op en lijkt voorlopig niet meer te gaan liggen. Deze zaterdag 31 oktober trokken opnieuw immense stoeten door de straten en over de pleinen van Frankrijk, Duitsland (met name tegen het plan om de militaire dienstplicht opnieuw in te voeren) en Italië. Ook in Spanje, Portugal en België blijven de protestacties aanhouden, soms met verschillende accenten, maar steeds overeenkomende ordewoorden: de studieomstandigheden, de kosten van het levensonderhoud, huisvesting, de ecologische transitie, de aanvallen op de vrijheid van demonstratie, politierepressie, militaire uitgaven en oorlogszuchtig beleid. Deze eisen en nog enkele andere laten zich in alle talen vertalen. 

‘Youth International’ is -nog niet- georganiseerd, maar deze brede en vastberaden uiting van miljoenen adolescenten en jongvolwassenen doet meer dan één dove, blinde en machteloze regering beven. Naast hun eisen drukt de jeugd ook haar afwijzing van een systeem uit. De afwijzing van ongelijkheden en discriminatie, van de aantasting van de openbare diensten, van de ontkenning van de klimaatcrisis, van de herbewapening en van het repressieve en antidemocratische beleid. Je hoeft alleen maar de woorden op de handgemaakte borden te lezen of naar de spontaan opgekomen leiders te luisteren om te begrijpen wat er op het spel staat.

Massale mobilisatie

De situatie in Italië is emblematisch. Op 30 oktober verzamelden honderdduizenden jongeren (volgens verschillende bronnen tussen de 1 en 2 miljoen demonstranten) zich in maar liefst 60 steden. De ‘Union Syndicale de Base’ (USB) had opgeroepen tot een algemene staking, met als ordewoorden de verwerping van de hoge kost van het levensonderhoud, de afwijzing van de oorlogseconomie en de veroordeling van de repressie tegen de jeugd en arbeiders. Ook de vrachtwagenchauffeurs die het zuiden van het land blokkeren en de boeren die de brandstofprijzen niet langer kunnen torsen, waren aanwezig. Maar het was de massale opkomst van jonge scholieren en studenten die de beweging zo'n grote omvang heeft doen aannemen.

Deze ongekende mobilisatie is het resultaat van een proces dat iets meer dan een jaar geleden begon met de massale demonstraties in de herfst van 2025 in solidariteit met Palestina. Zo ontstond de voedingsbodem voor een nieuwe politisering. In een heel ander register volgde afgelopen februari de beslissende bijdrage van jonge kiezers aan de afwijzing van de hervorming van het rechtssysteem die door de regering-Meloni was uitgewerkt en die de onafhankelijkheid van de magistratuur en in bredere zin de Italiaanse Grondwet aantastte. Deze Grondwet is gestoeld op antifascisme en waarborgt de tegenmachten.

Tijdens die campagne voor het referendum over de gerechtelijke hervorming kwam de behoefte aan en de wil tot radicalisme al naar voren, zonder dat dit met geweld mag worden verward. Dat creatieve radicalisme komt nu tot uiting op straat. Ver weg van organisaties (of eenvoudigweg bij gebrek daaraan) nemen jonge vrouwen en mannen het woord met een opmerkelijke politieke maturiteit. Ze sturen de betogingen met intelligentie en efficiëntie aan - kwaliteiten die in de meeste andere betrokken landen eveneens terug te vinden zijn.

Een ander gemeenschappelijk kenmerk is de manier waarop jongeren samenwerken met vakbondsorganisaties en meer traditionele bewegingen. Ze gebruiken misschien niet altijd de woorden, maar ‘de convergentie van de strijd’ lijkt deel uit te maken van hun DNA. En omdat ze zich bewust zijn geworden van hun onverwachte kracht, hebben de jonge betogers snel geleerd wat een politieke machtsverhouding inhoudt, tegenover regeringen die uit hun evenwicht zijn gebracht of die alleen met repressie weten te antwoorden.

Vrijheden

Naast de reeds bekende eisen is noodgedwongen ook de eis van het recht om te demonstreren toegevoegd. Want op het machtsvertoon van de jeugd werd zowat overal uitsluitend gereageerd met brutaal politieoptreden en, afhankelijk van het land, schendingen van de rechtsstaat. In Frankrijk was de repressie bijzonder gewelddadig, met maatregelen die zo ver gingen als het instellen van avondklokken en andere maatregelen die dicht aanleunen bij de noodtoestand. Ook het aantal arrestaties bereikte er een recordhoogte, vooral onder minderjarigen. Het presidentschap van Macron zal door dit geweld getekend blijven. 

Van zodra Giorgia Meloni aan de macht kwam in Italië, heeft ze absolute prioriteit gegeven aan veiligheidsmaatregelen en autoritair beleid. De afgelopen vier jaar heeft ze het ene na het andere decreet uitgevaardigd waarbij nieuwe strafbare feiten werden ingevoerd en nieuwe straffen werden opgelegd aan deelnemers aan politieke en sociale demonstraties. De extreemrechtse premier heeft zich op dit vlak des te actiever getoond omdat ze van het grootste deel van haar economische en migratieprogramma heeft moeten afzien en zich heeft geschaard achter het liberale beleid van haar voorgangers. Het begrotingsontwerp voor 2027 dat ze onlangs heeft ingediend, zet die koers voort, ten koste van de werknemers, de uitkeringsgerechtigden en de openbare diensten. Na gewelddadige incidenten en plunderingen tijdens de betogingen van 17 oktober heeft de Italiaanse regering een nieuw wetsdecreet uitgevaardigd dat een bonte mengeling van maatregelen omvat, waaronder gevangenisstraffen van 2 tot 5 jaar voor “georganiseerd geweld tijdens openbare betogingen.  Minderjarigen zullen als volwassenen worden berecht en kunnen bovendien preventief worden aangehouden bij een "vermoeden van concreet gevaar voor de veiligheid".

In Rome heeft de politie op 26 oktober zo 371 scholieren ‘preventief’ aangehouden, omdat ze ervan verdacht werden hun school te willen bezetten. De aanvallen op de vrijheden getuigen ook van de ontreddering bij de regeringen, die geconfronteerd worden met jongerenbewegingen die aan hun controle ontsnappen en niet binnen de traditionele kaders van de politieke oppositie passen.

Maar we mogen onszelf niets wijsmaken. Wat volgt zal moeilijk zijn. De druk aanhouden, het elan niet verliezen, de autonomie bewaren, provocaties vermijden, weerstand bieden aan de repressie en zich organiseren zonder de ontsporingen die daarmee gepaard kunnen gaan: het zijn allemaal uitdagingen waarmee de beweging wordt geconfronteerd. Het zal allemaal veel doorzettingsvermogen en verbeeldingskracht vergen.

Maar de bladzijde die de jeugd vandaag in Italië en elders in Europa schrijft, luidt een nieuw historisch hoofdstuk in, waarvan alle gevolgen nog niet duidelijk zijn.

Dit vertaalde artikel verscheen eerder op de blog van de auteur.